Tiểu Đường – Nỗi Lo Người Trẻ Thời Hiện Đại – Hỏi Đáp Cùng Bác Sĩ (Kỳ 2)

Tiếp theo kỳ 1, chương trình “Nâng cao nhận thức sức khỏe cộng đồng của VITA – Bảo An Toàn Diện” sẽ cùng hai bác sĩ trưởng khoa tại bệnh viện Nhân dân Gia Định là bác sĩ Tạ Thị Tuyết Mai và bác sĩ Nguyễn Thị Thu Thảo giải đáp những thắc mắc của khán giả xoay quanh căn bệnh tiểu đường: cách nhận biết, chữa trị và phòng ngừa.

17. Tôi được biết nếu sinh con nặng cân thì có dấu hiệu của bệnh tiểu đường, điều đó có đúng không? Và khi đang mang thai mà bị tiểu đường thì cần chú ý điều gì?

Nếu bạn sinh con trên 4kg thì có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường, tuy nhiên nếu con dưới 2.4 kg cũng có nguy cơ mắc bệnh, điều đó còn tùy thuộc vào những yếu tố nguy cơ khác. Thường thì vào tuần 24-28 của thai kỳ, bác sĩ sản khoa sẽ làm nghiệm pháp dung nạp glucose, để xem bạn có bị đái tháo đường thai kỳ hay không. Nếu được chẩn đoán mắc bệnh, thì tùy theo mức đường cao hay thấp, bác sĩ sẽ hướng dẫn điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, vận động để cân bằng lại. Mức đường huyết cao trong thai kỳ sẽ dẫn đến nhiều biến chứng cho mẹ và con như: quái thai, thai chết lưu, nhau bong non, tăng tỉ lệ tử vong chu sinh cho trẻ… Khi sinh con xong, bạn sẽ không còn mắc bệnh đái tháo đường thai kỳ nữa, nhưng khả năng mắc bệnh trong tương lai cũng như trong những lần sinh sau vẫn khá cao, vì vậy khi ở tuần thứ 6-12 sau khi sinh, bạn nên đến bác sĩ chuyên khoa nội tiết để được tư vấn, theo dõi và kịp thời phòng ngừa bệnh trong tương lai.

18. Tôi là nam năm nay 35 tuổi, bị tiểu đường loại 1, liệu tôi có khả năng có con hay không?

Bạn vẫn có khả năng có con và nên tiếp tục điều trị bệnh đái tháo đường theo hướng dẫn của bác sĩ. Chỉ cần kiểm soát 3 thông số đạt tiêu chuẩn: đường huyết đói (80-130 mg/dL), đường huyết sau ăn (dưới 180 md/dL), và chỉ số HbA1c (dưới 7%), khi đó bệnh gần như đã được kiểm soát tốt. Ngoài ra bác sĩ sẽ tầm soát thêm về mắt, thận để có biện pháp can thiệp sớm. Tuy nhiên, khi có con, bạn cũng nên tư vấn và tầm soát sớm cho con, như vậy có thể tránh được nguy cơ mắc bệnh ngay từ giai đoạn sớm nhất.

19. Tôi vừa đi khám và biết mình bị mắc bệnh tiểu đường. Trước đây tôi có dùng một số loại thực phẩm chức năng giảm cân như Hoodia, vậy bây giờ có cần ngưng sử dụng hay không?

Bạn nên tìm hiểu kỹ nguồn gốc của loại thực phẩm chức năng đó, hoặc tham khảo thành phần xem có chứa yếu tố nào làm tổn thương đến tuyến tụy hay không.

Qua đây tôi cũng xin chia sẻ thêm, một số bạn trẻ có thói quen nhịn ăn sáng, thì sau 20 năm, nguy cơ béo bụng và mắc đái tháo đường tăng gấp 2-3 lần so với những người ăn sáng đều đặn. Ngoài ra, thói quen uống café sáng (café đen bỏ đường hay café sữa cũng đều chứa nhiều đường) có khiến bạn mắc đái tháo đường hay không còn tùy thuộc vào cơ địa mỗi người, nhưng nguy cơ cao là chúng ta sẽ bị mỡ trong máu vì ăn uống quá nhiều đường.

20. Chỉ số 6.5/176 được gọi là đái tháo đường hay cao huyết áp?

Nếu chỉ số HbA1c là 6.5% cộng với mức đường huyết đói 176 mg/dL thì bạn có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường rất cao. Bạn nên đến bác sĩ để kiểm tra rõ hơn.

21. Những người bị tiểu đường có đi hiến máu được không?

Những người mắc đái tháo đường không phải là hoàn toàn không thể đi hiến máu, vì hiến máu chỉ loại trừ những bệnh truyền nhiễm. Nhưng nếu có những biến chứng như tăng huyết áp, mỡ máu cao, men gan tăng… khiến bạn phải sử dụng nhiều loại thuốc, thì cần cân nhắc phải đảm bảo sức khỏe để cho máu.

tiểu đường

Người bị tiểu đường vẫn có thể đi hiến máu nếu cảm thấy đủ sức khỏe

22. Mẹ tôi bị tiểu đường và mắt mờ không thấy, đi khám thì bác sĩ khuyên nên mổ vậy có nên mổ không?

Mẹ bạn bị đái tháo đường có thể dẫn đến những tổn thương ở mắt như xuất huyết võng mạc, bong võng mạc, bệnh võng mạc tăng sinh, đục thủy tinh thể… Tùy theo từng loại tổn thương mà bác sĩ chỉ định mổ mắt, bạn nên tham khảo thêm ý kiến của bác sĩ nội tiết, bác sĩ chuyên khoa mắt, làm các xét nghiệm để chắc chắn mẹ ổn định mức đường huyết, huyết áp, thì mới có thể đảm bảo trải qua phẫu thuật an toàn.

tiểu đường

Bệnh nhân tiểu đường cần có lời khuyên của bác sĩ chuyên khoa trước khi thực hiện phẫu thuật mắt

23. Tôi tập gym, thường sử dụng bột Whey và các thực phẩm bổ sung protein để hỗ trợ tập luyện. Nhưng gần đây lại nghe nói các thực phẩm chức năng này có khả năng gây ra bệnh tiểu đường, điều này có đúng không?

Người đái tháo đường được khuyến nghị nên ăn nhiều đạm và các loại thức ăn có chỉ số đường thấp. Bột đạm Whey không gây ra nguy cơ đái tháo đường, ngược lại có giá trị sinh học cao, giúp bồi đắp cơ rất tốt. Hiện nay người ta có xu hướng giảm lượng đạm trong sữa cho trẻ em dưới 1 tuổi, để giảm nguy cơ béo phì cũng như đái tháo đường về sau. Nhưng đối với người trưởng thành thì chưa có nghiên cứu chính thức nào cho rằng đạm là nguy cơ gây ra đái tháo đường.

24. Tiểu đường có ảnh hưởng đến thận không? Và sỏi thận có phải dấu hiệu của bệnh tiểu đường?

tiểu đường

Sỏi thận có phải dấu hiệu của tiểu đường?

Sỏi thận là một căn bệnh không liên quan đến đái tháo đường. Khi bị đái tháo đường ảnh hưởng đến thận, thì có những tổn thương nhưng không phải sỏi thận mà là: tiểu đạm vi thể (trong nước tiểu xuất hiện một lượng đạm nhỏ); tiểu đạm đại thể; cuối cùng ảnh hưởng chức năng thận và dẫn đến suy thận mãn tính giai đoạn cuối, phải lọc thận định kỳ. Bạn chỉ bị sỏi thận thì có thể uống nhiều nước để tiểu ra viên sỏi, hoặc nếu viên sỏi lớn hơn thì nên phẫu thuật sớm để lấy nó ra.

25. Khi tôi ăn thức ăn có đường thường cảm thấy đau lưng và mỏi mệt thì có phải do dị ứng với đường không? Lượng đường trong máu của tôi là 4.2.

Lượng đường trong máu của bạn như vậy là bình thường. Nên theo dõi và kiểm tra lại, có thể những triệu chứng này xảy ra trùng hợp khi bạn đang mắc một số bệnh khác như nhiễm siêu vi, sốt, cảm cúm…

Cần lưu ý không ăn một loại chất quá nhiều và liên tục, thay đổi và cân đối nhiều loại chất khác nhau. Không nên ăn đường thay cơm, ăn đạm thay cơm hay ăn rau thay cơm, mà cần phải có một chế độ ăn uống hợp lý. Ví dụ, trong một bữa ăn, lượng tinh bột (cơm, bún, phở, hú tiếu, nui, bắp, khoai…) chỉ nên chiếm 50%, nhưng nếu sau đó bạn lại tiếp tục nạp thêm những thức ăn chứa tinh bột hay đường khác như trái cây, thì lại làm dư thừa năng lượng, dẫn đến tăng cân và tăng lượng đường huyết.

Những người bị tiểu đường thường thèm ăn ngọt như chè, bánh ngọt, nước ép trái cây…, khi đó nên chia nhỏ bữa ăn ra, hạn chế đường tinh luyện hay các loại đường hấp thu nhanh. Ví dụ, trái cây ăn luôn vỏ, sẽ bổ sung thêm chất xơ làm chậm hấp thu đường trong máu so với khi ép nước ra uống. Tùy cơ địa mỗi người mà ăn nhiều hay ít trái cây, thức ăn ngọt sẽ làm tăng lượng đường trong máu. Có người ăn 2 trái nhãn đã bị tăng đường huyết, có người ăn cả nửa ký nhãn cũng không sao. Do đó, cách tốt nhất là bạn nên có máy đo đường huyết ở nhà để tự theo dõi và đưa ra chế độ dinh dưỡng phù hợp nhất cho chính bản thân mình.

26. Tôi uống thuốc tiểu đường được cho là thảo dược có thể thay thế thuốc tây, liệu có được không?

Các loại thuốc nam, thuốc bắc, thực phẩm chức năng mà không rõ nguồn gốc thì tốt nhất các bạn đừng nên sử dụng. Nhiều bệnh nhân cho rằng uống nhiều thuốc tây sẽ bị nóng, và tự ý chuyển đổi loại thuốc, khi đó có nguy cơ làm bệnh diễn biến nặng hơn. Ví dụ, lá mật gấu không giúp trị tiểu đường như dân gian vẫn đồn đoán, ngược lại gây tổn thương gan, thận,… Nên cần phải cân nhắc, chỉ sử dụng thuốc trong sự cho phép và hướng dẫn của bác sĩ.

27. Tôi bị tiểu đường loại 2, bác sĩ kê thuốc Glucofast 850 mg hằng ngày. Buổi sáng tôi thử tại nhà thì chỉ số thường là 5.9, 6.3, 5.6, như vậy có bị coi là đường huyết thấp không?

Thuốc glucofast 850 mg uống 1 viên mỗi ngày là một liều thuốc khá nhẹ, không kích thích tụy tiết insulin, chỉ giúp giảm đề kháng insulin, giảm đường huyết đói, đường huyết sau ăn, ít khi gây hạ đường huyết. Mức đường huyết của bạn vào khoảng 100 mg/dL, thông số này hoàn toàn đạt mục tiêu. Bạn nên tiếp tục sử dụng thuốc cũng như giữ chế độ ăn uống, tập luyện điều độ. Nếu cẩn thận hơn thì có thể làm thêm xét nghiệm đường huyết sau ăn để kiểm tra chỉ số HbA1c và chắc chắn bệnh ở trong tầm kiểm soát.

28. Tôi làm xét nghiệm, bác sĩ nghi ngờ 4+, kết quả đó có ý nghĩa gì?

Nếu không bị đái tháo đường nhưng khi thử nước tiểu tầm soát mà thấy đường 4+ thì bạn nên lập tức đi thử đường huyết lúc đói. Vì bình thường trong nước tiểu sẽ không có đường, nhưng ở mức 4+ đã là khá nhiều.

29. Tôi bị tiểu đường loại 1, hiện đang tiêm insulin, nhưng khi xét nghiệm Anti-GAD kết quả là 0.62 U/mL. Như vậy có đúng là tôi bị tiểu đường loại 1?

Bệnh đái tháo đường loại 1 thường xảy ra ở người trẻ, khi tụy bị tổn thương hơn 75% thì bệnh sẽ xuất hiện trên lâm sàng. Lúc này bạn hay gặp phải hội chứng 4 nhiều và đến bệnh viện vì nhiễm toan ceton. Đây là một bệnh lý tự miễn, trong cơ thể có những kháng thể kháng lại tiểu não của tế bào beta tụy, do đó bác sĩ thử thêm tầm soát dấu ấn miễn dịch là kháng thể Anti-GAD và kết quả cho ra dương tính. Nên bạn có khả năng cao bị mắc đái tháo đường loại 1. Lời khuyên là nên tiêm insulin thường xuyên theo chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không bỏ cử nào, tránh để tụy bị cạn kiệt insulin.

30. Thường xuyên thức khuya có phải là yếu tố làm tăng nguy cơ bị tiểu đường không?

Hiện nay vẫn chưa có chứng cứ nào chứng minh việc thức khuya có ảnh hưởng trực tiếp và có thể gây ra bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên, thức khuya có thể khiến chúng ta ăn đêm thường xuyên, dẫn đến béo phì, thì lại làm tăng thêm nguy cơ để mắc bệnh tiểu đường. Do đó, nếu có thể hãy tranh thủ đi ngủ sớm và hạn chế thức khuya.

tiểu đường

Thức khuya thường xuyên không trực tiếp gây ra bệnh tiểu đường nhưng lại rất có hại cho sức khỏe

31. Mẹ tôi bị tiểu đường, huyết áp thấp, bị cả bệnh phổi tắc nghẽn, thì nên có chế độ ăn uống như thế nào?

Người bị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính thường sử dụng thuốc Corticoid để giảm phế quản, thì cũng dẫn đến tình trạng tăng đường huyết. Mẹ bạn nên uống nhiều sữa, đây là loại thực phẩm có giá trị sinh học cao. Khi phổi tắc nghẽn, thì cơ cần để thở phải khỏe, lúc này uống sữa dành cho bệnh nhân đái tháo đường kết hợp thêm đạm Whey, cho 3 lần mỗi ngày ngoài 3 bữa ăn chính, sẽ rất tốt cho cơ thể.

32. Tôi hay bị mệt mỏi có lúc gần như ngất đi, khi đó chỉ có ăn đường vào để cảm thấy đỡ hơn. Như vậy có phải là dấu hiệu của bệnh tiểu đường không?

Có thể do việc lao động nhiều, quên ăn khiến đường huyết bị hạ xuống, và chỉ tỉnh táo lại sau khi ăn đường. Bạn nên ăn uống điều độ, đừng bỏ bữa ăn chính, để tránh làm cơ thể mệt mỏi do làm việc quá nhiều.

Cũng không loại trừ bệnh u tụy nội tiết (u tiết insulin), khi có khối u này nó sẽ tiết nhiều insulin (một loại hóc môn gây hạ đường huyết), khiến người bệnh thường xuyên bị mệt mỏi, bủn rủn tay chân, vã mồ hôi do hạ đường huyết và chỉ bình thường lại khi ăn đủ lượng đường. Bạn nên đi khám để được chẩn đoán rõ hơn nếu thường xuyên cảm thấy những dấu hiệu trên dù đã ăn uống đủ chất, điều độ.

33. Vết thương khó lành có phải là bệnh tiểu đường không?

Nhiều người bệnh đái tháo đường rất lâu lành vết thương so với người bình thường. Đây chính là một trong những dấu hiệu của bệnh đái tháo đường. Do đó, nếu có xuất hiện thêm nhiều yếu tố nguy cơ khác (như trong gia đình có người thân bị bệnh tiểu đường, nước tiểu có kiến bu, thường xuyên khát nước, sụt cân…) thì nên đến bệnh viện thực hiện tầm soát để phát hiện bệnh càng sớm càng tốt.

34. Mẹ tôi năm nay 76 tuổi, buổi tối hay đi tiểu đêm liên tục từ 3-4 lần, liệu đây có phải là dấu hiệu của bệnh tiểu đường không?

Đối với người già, đi tiểu đêm 3-4 lần là khá nhiều, tuy nhiên chưa đủ yếu tố để có thể kết luận chắc chắn về bệnh đái tháo đường. Hãy kiểm tra lại xem mẹ bạn có uống nhiều nước trước khi đi ngủ, có nằm ngủ máy lạnh không… Người già có khả năng cô đặc nước tiểu kém hơn người trẻ, do đó có thể khuyên mẹ uống nước buổi sáng nhiều hơn, hạn chế lượng canh ăn vào, giảm bớt tần suất ngủ máy lạnh. Mẹ bạn có 2 yếu tố nguy cơ mắc đái tháo đường là lớn tuổi và thuộc sắc dân châu Á, nên bạn có thể đưa mẹ đến thử một mẫu đường huyết để yên tâm hơn về sức khỏe.

35. Tôi bị tiểu đường loại 2, thường hay bị tê tay, đây có phải là biến chứng của bệnh tiểu đường không?

Đối với bệnh đái tháo đường loại 2, ngay ở thời điểm mới chẩn đoán đã có thể xuất hiện một hoặc nhiều biến chứng. Tê tay, tê chân có thể là một dạng biến chứng về thần kinh, cảm giác giống như kiến bò, kim châm… Chúng thường đối xứng hai bên và xảy ra về đêm, đa số ở chi dưới nhiều hơn chi trên. Nên hãy kiểm tra lại mức đường huyết có trong tầm cho phép hay không để tránh những biến chứng của bệnh. Cũng có thể đây là hội chứng ống cổ tay, mạch máu ở tay bị chèn hay căng cơ nên chỉ bị một bên tay. Bạn nên đi kiểm tra kỹ hơn ở khoa chấn thương chỉnh hình để có những giải pháp điều trị tốt nhất.

Trên đây là phần giải đáp những thắc mắc từ khán giả gửi về cho chương trình “Nâng cao nhận thức cộng đồng của VITA – Bảo An Toàn Diện”. Bạn có thể theo dõi thêm những vấn đề liên quan được hai bác sĩ giải đáp tại Fanpage của Generali (Generali Vietnam) để có thêm thông tin hữu ích về bệnh tiểu đường cũng như những nguy cơ, biến chứng của bệnh. từ đó có những chế độ dinh dưỡng và tập luyện thể thao phù hợp để chủ động phòng tránh được căn bệnh nguy hiểm này.


Bạn vừa xem bài viết “Tiểu Đường – Nỗi Lo Người Trẻ Thời Hiện Đại – Hỏi Đáp Cùng Bác Sĩ (Kỳ 2)”

Ghi rõ nguồn blog.generali-life.com.vn khi đăng tải lại bài viết này

Xem thêm các bài viết khác tại: Sống khỏe

Danh mục bài viết có liên quan:

Tiểu Đường – Nỗi Lo Người Trẻ Thời Hiện Đại – Hỏi Đáp Cùng Bác Sĩ (Kỳ 1)