Có điều gì gần như là…nợ tốt

Quan niệm thông thường về đầu tư cho rằng vay mượn cho những giá trị không bị suy yếu theo thời gian như nhà đất hay giáo dục sẽ biến đấy thành các món nợ “tốt.
Không giống như vay thẻ tín dụng hay tiêu dùng, bằng cấp và chuyên môn đào tạo sẽ không tiêu biến sau khi sử dụng hay thậm chí là mất giá như một chiếc xe hơi cũ. Nhà cửa cũng vậy, ngoài việc cung cấp nơi an cư giúp cho cả gia đình có thể lạc nghiệp thì thực tế là bất động sản luôn có xu hướng tăng giá thật (đã tính cả lạm phát) trong thời gian dài hạn. Vậy thì ít nhất về mặt lý thuyết thì mua nhà và đi học sẽ là các khoản đầu tư đáng để bạn dấn thân vào vòng vay nợ. Nhưng trong thực tế, liệu quan niệm này có luôn đúng? Những chu kỳ sốt rồi lại  giảm nhiệt của thị trường nhà đất cho thấy tăng giá không phải lúc nào cũng là xu thế của thời đại, vay mượn lãi suất cao để ném tiền cho đầu cơ nhà đất là cách kiếm tiền đầy rủi ro. Trên thị trường lao động, tỉ lệ thất nghiệp sau tốt nghiệp đại học cũng cho thấy tấm bằng cử nhân không phải là lời bảo chứng không thể lay chuyển về một tương lai tươi sáng. Có thể nói, khái niệm nợ “tốt” truyền thống sẽ cần phải xem xét lại trong bối cảnh nền kinh tế và xã hội ngày càng chuyển dịch với tốc độ cao hơn.

Điều gì đang khiến cho món nợ “tốt” trở nên nguy hiểm?

 chìa khoá của vấn đề này nằm trong mức độ vay mượn và khả năng trả nợ của bạn / Stock Photo

chìa khoá của vấn đề này nằm trong mức độ vay mượn và khả năng trả nợ của bạn / Stock Photo

Vay mượn để theo đuổi sự nghiệp, nâng cao chuyên môn hay sở hữu căn nhà riêng cho gia đình luôn là ý tưởng tốt, đáng cân nhắc. Nhất là khi giải pháp thay thế sẽ đồng nghĩa với việc theo đuổi một công việc không có tương lai hay thuê trọ tạm bợ trong những năm cần nhà riêng nhất để nuôi dạy con nhỏ tốt nhất. Xét cho cùng thì chi tiêu cho những giá trị đó mới là mục đích thực sự của việc kiếm tiền. Nhưng chìa khoá của vấn đề này nằm trong mức độ vay mượn và khả năng trả nợ của bạn.

Vay cho giáo dục

chỉ bước vào trường đại học khi có khả năng tự lập tương đối rất xứng đáng để cân nhắc. / Stock Photo

chỉ bước vào trường đại học khi có khả năng tự lập tương đối rất xứng đáng để cân nhắc. / Stock Photo

Khi bằng cấp không phải là sự đảm bảo chắc chắn cho công việc và thu nhập thì giáo dục nên được nhìn nhận trên khía cạnh cung cấp kỹ năng làm việc. Theo đuổi tấm bằng đại học năm năm với học phí cao hoàn toàn chỉ bằng tiền đi vay sẽ là bước đi khiến cho người học khó có thể thoát khỏi nợ nần khi vừa phải xoay sở kiếm việc vừa phải để mắt đến món nợ lãi mẹ đẻ lãi con liên tục. Ngay cả những nền kinh tế có lãi suất cơ bản thấp (<1%) như Mỹ cũng đang đau đầu với vấn đề nợ sinh viên khi ngày càng nhiều người trẻ bị đè bẹp bởi món nợ tưởng như dễ trả khi bước vào giảng đường đại học. Bên cạnh mức lãi suất đó, con số thấp nhất 6% của thị trường tiền tệ Việt Nam sẽ là trở ngại rất khó vượt qua nếu chỉ dựa vào sức lao động.

Giải pháp cho vấn đề này thực ra nằm ở cách nhìn nhận, ở cuộc đua trong xã hội của cả cha mẹ lẫn con cái về việc sớm có bằng cấp, học đại học ở tuổi 18 đang được coi là bước đi đáng mơ ước nhất ngay cả khi nó vượt ra ngoài khả năng tài chính của nhiều gia đình. Thay vào đó, khởi đầu bằng học nghề, ra làm việc chuyên môn, tiết kiệm và chỉ bước vào trường đại học khi có khả năng tự lập tương đối rất xứng đáng để cân nhắc. Tóm lại, nếu tự thấy khả năng tài chính không cho phép đi học ngay lập tức thì chờ đợi ba hay bốn năm và làm việc sẽ không hề là cái giá quá đắt cho một tương lai ổn định, không phải lo lắng vì nợ sinh viên.

Và vay mua nhà đất

Đừng mua thứ gì mà bạn không tự thấy mình có thể chi trả được cho nó / Stock Photo

Đừng mua thứ gì mà bạn không tự thấy mình có thể chi trả được cho nó / Stock Photo

 

Khác với vấn đề giáo dục, thị trường nhà đất và những vấn đề của nó quá sức phức tạp để có thể giải thích trong một hay hai tập sách. Nhưng nguyên tắc chung cho mọi khoản vay vẫn có thể áp dụng được ở đây, đừng mua thứ gì mà bạn không tự thấy mình có thể chi trả được cho nó. Tiết kiệm và tăng tỉ lệ trả trước lên càng cao càng tốt (nếu phải mua trả góp) sẽ giúp bạn có được kỷ luật tài chính cần thiết. Bên cạnh đó, việc sử dụng các giải pháp dài hạn như bảo hiểm nhân thọ có thể là phương án hỗ trợ hiệu quả cho giấc mơ sở hữu nhà riêng. Nhưng điều kiện tiên quyết vẫn nằm ở chính bản thân bạn, ở khả năng cân bằng hợp lý nhu cầu nhà ở với thu nhập của gia đình – đừng đặt quá nhiều hy vọng vào sự trồi sụt thất thường của thị trường.

Tục ngữ có câu “Đường dẫn đến địa ngục được lát bằng những viên gạch của thiện ý”. Cũng như vậy, vay nợ mà không có khả năng chi trả sẽ biến ngay cả khoản đầu tư tuyệt vời nhất, đúng đắn nhất cho giáo dục và nhà đất thành cơn ác mộng không lối thoát. Câ nnhắc một cách tỉnh táo trước khi đặt chân vào một hành trình lâu dài đồng thời tận dụng được các biện pháp an toàn như bảo hiểm nhân thọ nhằm giảm thiểu rủi ro mới là cách để có một món nợ thực sự “tốt”.